Newsletter BPO News
Zobacz pozostałe wpisy

Czy można wypłacić świadczenia ze stosunku pracy po zmarłym na podstawie testamentu?

20-12-2016

Czy można wypłacić świadczenia po zmarłym na podstawie testamentu?

Odpowiedź:

Testament nie jest dokumentem uprawniającym pracodawcę do wypłaty świadczeń ze stosunku pracy po zmarłym pracowniku. Nie jest to dokument poświadczający dziedziczenie – takim dokumentem jest natomiast postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku oraz notarialny akt poświadczenia dziedziczenia.

W zakresie praw majątkowych ze stosunku pracy po zmarłym pracowniku należy wskazać na treść art. 63(1) KP, który stanowi szczególną regulację w stosunku do prawa spadkowego - wprowadza on pierwszeństwo "dziedziczenia" praw majątkowych ze stosunku pracy po zmarłym przez jego najbliższych, tzn. małżonka i inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Udział najbliższych w podziale praw majątkowych ze stosunku pracy po zmarłym jest równy. Jeśli jednak brak jest osób najbliższych, o których mowa w art. 63(1) KP, to prawa majątkowe ze stosunku pracy po zmarłym pracowniku wchodzą do spadku i stosuje się przepisy ogólne o dziedziczeniu.

Zgodnie z Art. 63(1) KP:

"§ 1. Z dniem śmierci pracownika stosunek pracy wygasa.

§ 2. Prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą po śmierci pracownika, w równych częściach, na małżonka oraz inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W razie braku takich osób prawa te wchodzą do spadku."

Gdy stosunek pracy ulegnie rozwiązaniu w związku ze śmiercią pracownika (pracodawca powinien otrzymać akt zgonu), pracodawca obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić krąg osób uprawnionych do świadczeń ze stosunku pracy po zmarłym pracowniku. W przypadku gdy po zmarłym pracowniku pozostaje małżonek oraz/lub inne osoby uprawnione do renty rodzinnej (np. małoletnie dzieci), dziedziczenie świadczeń ze stosunku pracy odbędzie się na podstawie przepisów Kodeksu Pracy.

Wówczas, prawa majątkowe podlegające dziedziczeniu przypadają w częściach równych wszystkim uprawnionym osobom (ewentualnie jednej osobie, jeśli jest tylko jedna uprawniona osoba). Wypłata świadczeń po zmarłym pracowniku powinna nastąpić niezwłocznie - po niebudzącym wątpliwości ustaleniu kręgu osób uprawnionych. Należy podkreślić, że najbliżsi, tj. małżonek oraz inne osoby spełniające warunki do uzyskania renty rodzinnej, powinni otrzymać świadczenia po zmarłym niezależnie od prowadzonego postępowania spadkowego. Obowiązkiem pracodawcy jest ustalenie, czy i które osoby są uprawnione do otrzymania świadczeń po zmarłym pracowniku zgodnie z art. 63(1) Kodeksu Pracy. Wypłata tych świadczeń zasadniczo w żaden sposób nie jest związana z wydaniem przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub dokonaniem działu spadku, czy aktem poświadczenia dziedziczenia. Dopiero w razie braku wskazanych w Kodeksie Pracy osób prawa te wchodzą do spadku i podlegają ogólnym zasadom dziedziczenia, a ich nabycie następuje w drodze dziedziczenia ustawowego bądź testamentowego. W tym przypadku pracodawca może wypłacić świadczenia po zmarłym dopiero po przedstawieniu przez uprawnione osoby postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia.

Prawa majątkowe ze stosunku pracy, które przechodzą na najbliższych zmarłego zgodnie z trybem uregulowanym w art. 63(1) KP to m.in.:

- wynagrodzenie za pracę,

- wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych,

- premie, nagrody (np. jubileuszowa), dodatki wyrównawcze,

- ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy,

- odszkodowania należne od pracodawcy,

- odprawy (np. emerytalno-rentowa),

- świadczenia rzeczowe.

Natomiast do praw majątkowych podlegających dziedziczeniu na podstawie przepisów k.p. nie zalicza się w szczególności odprawy pośmiertnej. Odprawa pośmiertna przysługuje wyłącznie osobom wskazanym w art. 93 KP – gdy brak jest tych osób, nie przysługuje, a w szczególności nie wchodzi do spadku.

Reasumując, pracodawca nie może wypłacić wynagrodzenia po zmarłym pracowniku na podstawie testamentu, nawet sporządzonego w formie aktu notarialnego. W pierwszej kolejności pracodawca powinien ustalić, czy są osoby, którym przysługują te świadczenia w myśl przepisu art. 63(1) KP. Natomiast dopiero w braku tych osób, prawa majątkowe ze stosunku pracy po zmarłym wejdą do spadku. Wtedy sąd lub notariusz, we właściwym trybie, mogą potwierdzić uprawnienie do dziedziczenia, które stanowi potwierdzenie bycia przez określone osoby spadkobiercami (w całości przez jedną osobę lub w określonych w poświadczeniu częściach) - Sąd w postępowaniu, które zakończone jest wydaniem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, ewentualnie notariusz, który sporządza notarialny akt poświadczenia dziedziczenia. Sam testament natomiast nie jest wystarczający.

 

Podstawa prawna:

Kodeks Pracy z dnia 26 czerwca 1974 r. (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1666 ze zm.)

 

Autor: Hanna Gałęzowska