Newsletter BPO News
Zobacz pozostałe wpisy

Długotrwała nieobecność, nawet jeśli dezorganizuje funkcjonowanie zakładu, nie zawsze uzasadnia wypowiedzenie umowy o pracę.

08-11-2016

Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt I PK 155/15

Teza

1. Wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi nienagannie wykonującemu obowiązki, który w okresie 6 lat pracy miał jedną ponad 4-miesięczną usprawiedliwioną nieobecność w pracy i po tym okresie odzyskał zdolność do pracy, jest nieuzasadnione w rozumieniu art. 45 § 1 KP, pomimo że nieobecność ta doprowadziła do dezorganizacji pracy w miejscu jego zatrudnienia (aptece).

2. Z treści przepisu art. 53 § 3 KP nie wynika, że każde wypowiedzenie spowodowane długotrwałą, zbliżoną do okresów wskazanych w art. 53 § 1 KP, nieobecnością pracownika w pracy jest uzasadnione. Wypowiedzenie umowy o pracę w takiej sytuacji musi być uzasadnione dodatkowymi przesłankami, obiektywnie uzasadniającymi obawę pracodawcy, że dalsze zatrudnianie pracownika może zagrażać sprawnemu funkcjonowaniu zakładu pracy i zagrażać jego interesowi. Do takich przesłanek należą w szczególności: powtarzalność nieobecności w pracy, nieodzyskanie przez pracownika pełni sił po absencji spowodowanej chorobą, poddające w wątpliwość jego zdolność do wykonywania obowiązków, naruszanie obowiązków pracowniczych, niezależnie od długotrwałej absencji.

W powyższej sprawie pracownica została zwolniona z pracy z powodu długotrwałej nieobecności w pracy, która w ocenie pracodawcy spowodowała znaczną dezorganizację pracy. Sąd pierwszej instancji ustalił, że pracownica ta zatrudniona była u tego pracodawcy na podstawie umowy na czas nieokreślony od 2008 r., a w okresie od 25 września 2013 r. do 3 lutego 2014 r. przebywała na zwolnieniu chorobowym, na podstawie przedkładanych kolejno dwunastu zwolnień lekarskich. Kilka dni po powrocie do pracy pracownica otrzymała wypowiedzenie umowy o pracę z powodu długotrwałej nieobecności w pracy prowadzącej do znacznej dezorganizacji pracy apteki. W trakcie postępowania Sąd I instancji ustalił, że w czasie nieobecności  pracownicę zastępowali pozostali pracownicy apteki, a także zatrudniono pięciu farmaceutów na podstawie umowy zlecenia. Od stycznia 2014 r. został dodatkowo zatrudniony farmaceuta na umowę o pracę na czas określony. Ponadto, jak ustalono, nieobecność w pracy w okresie od 25 września 2013 r. do 3 lutego 2014 r. była jedyną absencją chorobową w okresie zatrudnienia tej pracownicy.

W oparciu o powyższe ustalenia Sąd I instancji uznał, iż przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie umowy o pracę jest wystarczająco konkretna, aby spełniać przesłanki z art. 30 § 4 KP, jednakże nie uzasadnia wypowiedzenia. Tego samego zdania był Sąd II instancji, który oddalił apelację pracodawcy. Jednocześnie Sąd II instancji wskazał, że „absencja powódki doprowadziła do dezorganizacji pracy w aptece, ale pozwana w związku z tym nie znalazła się w szczególnie nadzwyczajnej sytuacji. Każdy pracodawca staje niekiedy przed koniecznością takiego zorganizowania pracy, by - bez uszczerbku dla jej wydajności i jakości - obowiązki nieobecnego pracownika zostały wykonane przez inne osoby. Ryzyko okresowej niezdolności pracowników do pracy trzeba brać pod uwagę, prowadząc działalność gospodarczą. Dyskusyjna jest kwestia, jak długi czas absencji pracownika (poza tym określonym ustawowo) uprawnia pracodawcę do wypowiedzenia umowy o pracę. Kwestia ta podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich indywidualnych okoliczności danej sprawy. Sąd Okręgowy podzielił w tej materii pogląd Sądu pierwszej instancji, że czas trwania absencji powódki, choć spowodował problemy organizacyjno-techniczne, nie doprowadził do sytuacji dostatecznie uzasadniającej wypowiedzenie powódce umowy o pracę. Reakcja pozwanej na przedłużającą się z przyczyn zdrowotnych nieobecność powódki była nieodpowiednia, niewspółmierna do faktycznie powstałych niedogodności związanych z tą nieobecnością. Wypowiedzenie powódce umowy o pracę - przy wzięciu pod uwagę wszystkich okoliczności przedmiotowej sprawy oraz oceny zasadności rozwiązania stosunku pracy z punktu widzenia pracodawcy, pracownika i odbioru społecznego nie zasługuje na aprobatę. Absencja powódki doprowadziła do dezorganizacji pracy w aptece, niemniej jednak waga i charakter tego powodu wypowiedzenia tej umowy są niewystarczające. Waga i charakter przyczyny wypowiedzenia winny być odniesione do dotychczasowej pracy powódki, co pozwala uznać, że absencja powódki nie miała charakteru szczególnie rażącego i była jedynym wyjątkiem w trwającej kilka lat nienagannej pracy powódki.”.

Z wyrokiem nie zgodził się pracodawca i złożył skargę kasacyjną, którą SN uznał za nieuzasadnioną.

W uzasadnieniu SN w pierwszej kolejności przypomniał, że „Ocena, czy dana przyczyna uzasadnia wypowiedzenie nie może przy tym ograniczać się do oceny wyizolowanego zdarzenia lub zachowania. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa i doktryny zasadność wypowiedzenia umowy o pracę powinna być bowiem rozważana z uwzględnieniem potrzeb pracodawcy i z poszanowaniem interesów pracownika sumiennie i starannie wykonującego obowiązki pracownicze. Za ochroną pracownika mogą także przemawiać w konkretnych okolicznościach faktycznych zasady współżycia społecznego, kwalifikujące wypowiedzenie jako nadużycie prawa przez pracodawcę (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 28 października 1998 r., I PKN 398/98, OSNAPiUS 1999 nr 23, poz. 751).”

SN wskazał także, że w orzeczeniach dotyczących zasadności rozwiązania stosunku pracy z powodu usprawiedliwionej nieobecności w pracy spowodowanej chorobą, SN uznaje, że ocena zasadności wypowiedzenia w takiej sytuacji musi być powiązana z celem i istotą stosunku pracy w tym znaczeniu, że jeśli pracownik zobowiązuje się do świadczenia pracy na rzecz pracodawcy, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem, to sprzeczne z celem stosunku pracy jest jego utrzymywanie wtedy, gdy pracownik nie może wykonywać przyjętych na siebie obowiązków. SN zauważył jednak, że jakkolwiek w niektórych sprawach SN wyrażał tezowany pogląd, że sama długotrwała absencja, w szczególności bliska okresowi wskazanemu w art. 53 § 1 pkt 1 KP może uzasadniać wypowiedzenie umowy o pracę, jeśli powoduje dezorganizację pracy lub inne trudności w wypełnianiu zadań zakładu pracy, to jednak z uzasadnień wydanych w nich orzeczeń wynika, że w okolicznościach faktycznych ich wydania nieobecność uznana za zasadną przyczynę wypowiedzenia była także nieobecnością powtarzającą się lub, że pomimo powrotu do pracy pracownik nie odzyskał zdolności do jej wykonywania (np. w wyroku z 3 listopada 1997 r., I PKN 327/97; w wyroku z 29 września 1998 r., I PKN 335/98; w wyroku z 11 lipca 2006 r., I PK 305/05).

Jednak w większości orzeczeń SN uznawał, że wypowiedzenie uzasadniają absencje długotrwałe i powtarzające się, przy czym na długotrwałość mogą się składać nieobecności powtarzające się (np. w wyroku z 4 grudnia 1997 r., I PKN 422/97; w wyroku z 21 października 1999 r., I PKN 323/99; w wyroku z 6 listopada 2001 r., I PKN 673/00).

W efekcie SN zgodził się z Sądem II instancji, iż „wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi nienagannie wykonującemu obowiązki, który w okresie 6 lat pracy miał jedną ponad 4-miesięczną usprawiedliwioną nieobecność w pracy i po tym okresie odzyskał zdolność do pracy, jest nieuzasadnione w rozumieniu art. 45 § 1 KP, pomimo, że nieobecność ta doprowadziła do dezorganizacji pracy w miejscu jego zatrudnienia (aptece).”.

 

Autor: Hanna Gałęzowska