Newsletter BPO News
Zobacz pozostałe wpisy

Wchodzą w życie

22-09-2015

Przepisy przejściowe – umowy na czas określony

Zgodnie z zapowiedzią przedstawiamy Państwu omówienie przepisów przejściowych ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, która wprowadza ograniczenia w zakresie zawierania przez pracodawców umów na czas określony. Przypominamy, że zmiany wejdą w życie dnia 22 lutego 2016 r.

Art. 14 ust. 1
  Do umów o pracę na czas określony, trwających w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, które przed tym dniem zostały wypowiedziane, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Przepis ten oznacza, że jeśli do wypowiedzenia dojdzie przed dniem 22 lutego 2016 r., to stosuje się przepisy obowiązujące dotychczas – tzn. że jeżeli strony zawarły umowę na czas określony przekraczający 6 miesięcy i zastrzegły możliwość wcześniejszego jej rozwiązania, to strony wiąże dwutygodniowy okres wypowiedzenia, który rozpoczyna swój bieg w sobotę i kończy w sobotę po dwóch tygodniach.

Przykład nr 1:
Jeśli pracodawca wypowie pracownikowi umowę o pracę na czas określony w dniu 17 lutego 2016 r., to ulegnie ona rozwiązaniu 5 marca 2016 r.

UWAGA: Jak wskazują komentatorzy „w przypadku przywrócenia do pracy w wyniku odwołania od wadliwego wypowiedzenia umowy (np. w przypadku określonym w art. 50 § 5 KP) do "restytuowanego" stosunku pracy stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą.”

Art. 14 ust. 2
  Do umów o pracę na czas określony zawartych na okres do 6 miesięcy albo zawartych na okres dłuższy niż 6 miesięcy, w których nie przewidziano możliwości ich rozwiązania z zachowaniem 2-tygodniowego okresu wypowiedzenia, trwających w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, w zakresie dopuszczalności ich wypowiedzenia stosuje się przepisy dotychczasowe.
Oznacza to, że jeśli w przypadku umów na czas określony zawartych przed dniem 22 lutego 2016 r. (i trwających po tym dniu) strony nie zastrzegły w tych umowach okresu wypowiedzenia (dwutygodniowego), to takiej Umowy nie będzie można wypowiedzieć – nie stosuje się nowych przepisów o okresie wypowiedzenia. Jednakże brak zapisu o wypowiedzeniu nie wyłącza stosowania nowych limitów – 3 umów i 33 miesięcy.
W przypadku Umowy, która nie zawiera okresu wypowiedzenia, ponieważ została zawarta na okres nie przekraczający limitu 33 miesięcy po nowelizacji, zgodnie przepisami przejściowymi taka umowa ulegnie rozwiązaniu z upływem czasu na jaki została zawarta, a kolejna umowa będzie traktowana jako druga z limitu trzech, oraz z limitem 33 miesięcy liczonych od dnia 22 lutego 2016 r.

Przykład nr 2:
Strony zawarły w dniu 1 września 2015 r. umowę na czas określony – 1 rok i nie zastrzegły możliwości jej wcześniejszego rozwiązania. W związku z tym umowa ulegnie rozwiązaniu 31 września 2016 r. i nie będzie mogła zostać wcześniej wypowiedziana. Po upływie okresu jej trwania, strony będą mogły zawrzeć kolejne Umowy na czas określony, ale maksymalnie dwie (poprzednia umowa to pierwsza umowa z limitu trzech), a łączny okres ich trwania (wliczając okres siedmiu miesięcy trwania Umowy z 1 września 2015r.), nie będzie mógł przekroczyć 33 miesięcy, liczonych od dnia 22 lutego 2016 r. Z kolei w przypadku umów, które zostały zawarte na dłuższe okresy (przekraczające 33 miesiące po 22 lutego 2016 r.) i nie zawarto w nich zapisów o możliwości wcześniejszego wypowiedzenia, mamy do czynienia z umową, której nie można wypowiedzieć, a która w efekcie przekształci się w umowę na czas nieokreślony.

Przykład nr 3:
Strony zawarły w dniu 1 stycznia 2015 r. umowę na czas określony – 5 lat i nie zastrzegły możliwości jej wcześniejszego rozwiązania. W związku z tym po upływie 33 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji (tj. 23 listopada 2018 r.), umowa przekształci się w umowę na czas nieokreślony i wtedy będzie mogła być wypowiedziana zgodnie z ogólnymi okresami wypowiedzenia, tj. w tym przypadku z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia (zatrudnienie u tego pracodawcy 33 miesiące, a po 36 miesiącach zatrudnienia – 3 miesięczny okres wypowiedzenia).

Art. 14 ust. 3
  Przy wypowiadaniu umów o pracę na czas określony zawartych na okres dłuższy niż 6 miesięcy, w których przewidziano możliwość ich rozwiązania z zachowaniem 2-tygodniowego okresu wypowiedzenia, trwających w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się okresy wypowiedzenia, o których mowa w art. 36 § 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Przepis ten oznacza, że jeśli w przypadku umów na czas określony zawartych przed dniem 22 lutego 2016 r. (i trwających po tym dniu) strony wprowadziły do nich zapis o możliwości wypowiedzenia takiej Umowy za dwutygodniowym wypowiedzeniem (dotyczy to umów zawartych na okres przekraczający 6 miesięcy), to okres wypowiedzenia takiej umowy należy ustalać w oparciu o znowelizowany przepis art. 36 §1 KP, tj. zgodnie z okresem wypowiedzenia, jaki dotychczas obowiązywał tylko Umowy na czas nieokreślony. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 16 ustawy nowelizującej przy ustalaniu długości okresu wypowiedzenia umów o pracę na czas określony, trwających w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, których wypowiedzenie następuje począwszy od dnia wejścia w życie nowelizacji, nie uwzględnia się okresów zatrudnienia u danego pracodawcy, przypadających przed dniem wejścia w życie nowelizacji, czyli okres zatrudnienia dla potrzeb obliczenia długości okresu wypowiedzenia według nowych przepisów liczy się u danego pracodawcy od dnia 22 lutego 2016 r.

Przykład nr 4:
Strony zawarły 1 lipca 2015 r. umowę na czas określony 5 lat, z możliwością jej wcześniejszego rozwiązania z zachowaniem dwutygodniowego okresu wypowiedzenia. W dniu 28 grudnia 2016 r. pracodawca składa pracownikowi oświadczenie o wypowiedzeniu Umowy z dnia 1 lipca 2015 r. Okres wypowiedzenia tej Umowy uzależniony jest od okresu wypowiedzenia i wynosi 1 miesiąc, ponieważ okres zatrudnienia u tego pracodawcy po nowelizacji wynosi 10 miesięcy.

Art. 14 ust. 4
  Do umów o pracę na czas określony, trwających w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się art. 25(1) ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą    ustawą, jednakże do okresu zatrudnienia, o którym mowa w tym przepisie, wlicza się okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony przypadający od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, a trwająca w tym dniu umowa o pracę na czas określony jest uważana za pierwszą umowę w rozumieniu art. 25(1) ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą albo za drugą umowę w rozumieniu tego przepisu, jeżeli została zawarta jako druga umowa w rozumieniu art. 25(1) ustawy zmienianej w art. 1 w dotychczasowym brzmieniu.

Powyższy przepis określa, jak liczyć okres zatrudnienia u danego pracodawcy na potrzeby znowelizowanego przepisu art. 25(1) KP, który przewiduje zasadę „3 i 33”, że w przypadku umów na czas określony zawartych przed dniem 22 lutego 2016 r. i trwających po tym dniu. Zgodnie z tym przepisem okres zatrudnienia „zeruje się” w dniu wejścia w życie nowelizacji, tzn. na potrzeby tego przepisu nie uwzględnia się okresów zatrudnienia u danego pracodawcy przed dniem 22 lutego 2016 r. Umowa o pracę na czas określony trwająca w dniu wejścia w życie ustawy jest traktowana jako pierwsza lub druga umowa z maksymalnego limitu trzech umów, a zgodnie z brzmieniem znowelizowanego art. 25(1) § 3 KP dopiero czwarta umowa o pracę na czas określony przekształca się z mocy prawa w umowę o pracę na czas nieokreślony.
Co do limitu liczby umów, to umowa na czas określony zawarta przed dniem 22 lutego 2016 r. i trwająca po tym dniu uważana jest:
  a) Za pierwszą umowę w rozumieniu znowelizowanego art. 25 (1) KP, jeśli jest pierwszą umową zawartą na dotychczasowych przepisach,

Przykład nr 5:
Strony zawarły w dniu 1 stycznia 2014 r. umowę o pracę na czas określony 3 lata. W dniu 1 stycznia 2017 r. strony zamierzają zawrzeć kolejną umowę na czas określony. Zgodnie z nowelizacją umowa zawarta w dniu 1 stycznia 2014 r. jest pierwszą umową w rozumieniu znowelizowanego art. 25(1) KP, czyli z limitu trzech umów, co oznacza, że strony mogą zawrzeć jeszcze dwie Umowy na czas określony (jeśli zmieszczą się w limicie 33 miesięcy od dnia 22 lutego 2016 r.).
  b) Za drugą umowę w rozumieniu znowelizowanego art. 25 (1) KP, jeśli została zawarta jako druga umowa w rozumieniu dotychczasowego brzmienia przepisu art. 25 (1) KP.

Przykład nr 6:
Strony zawarły w dniu 1 stycznia 2014 r. umowę o pracę na czas określony 1 rok. W dniu 1 stycznia 2015 roku strony zawarły kolejną umowę na czas określony 2 lat. W dniu 1 stycznia 2017 r. strony zamierzają zawrzeć kolejną umowę i pracodawca zastanawia się, czy będzie to trzecia umowa i przekształci się w umowę na czas nieokreślony. – Zgodnie z nowelizacją będzie to trzecia umowa z limitu 3 umów, która jeszcze nie przekształci się w umowę na czas nieokreślony (po nowelizacji dopiero czwarta umowa jest umową na czas nieokreślony). Umowa z dnia 1 stycznia 2015 r. będzie traktowana jako druga umowa z limitu trzech, ponieważ została zachowana ciągłość pomiędzy nią a poprzednią umową (zgonie z dotychczasowym brzmieniem art. 25(1) KP).

Art. 14 ust. 5
Umowa o pracę na czas określony zawarta od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, jednakże w okresie 1 miesiąca od dnia rozwiązania drugiej umowy w rozumieniu art. 25(1) ustawy zmienianej w art. 1 w dotychczasowym brzmieniu, jeżeli okres ten rozpoczął bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy lub w dniu jej wejścia w życie, jest uważana za umowę o pracę zawartą na czas nieokreślony.
Powyższy przepis reguluje sytuację, gdy do zawarcia trzeciej umowy na czas określony dochodzi już po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej (22 lutego 2016 r.)w sytuacji, gdy od rozwiązania drugiej umowy na czas określony nie upłynął okres miesiąca. W efekcie dojdzie do przekształcenia takiej Umowy z mocy prawa w umowę na czas nieokreślony. Okres miesiąca rozpocznie swój bieg w dniu rozwiązania drugiej umowy na czas określony (w rozumieniu dotychczasowego brzmienia art. 25(1) KP) bez względu na przyczynę rozwiązania, i skończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego w miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca.

Przykład nr 7:
Strony zawarły umowę na czas określony w dniu 1 lutego 2014 r. na okres 1 rok. W dniu 1 lutego 2015 roku strony zawarły kolejną umowę na czas określony 1 rok. W związku z nowelizacją strony zamierzają zawrzeć kolejną umowę na czas określony, dlatego czekają do wejścia w życie nowelizacji i w dniu 24 lutego 2016 r. zawierają umowę na czas określony 1 rok. – Zgodnie z art. 14 ust 6 ustawy nowelizującej umowa taka traktowana jest jako umowa zawarta na czas nieokreślony, ponieważ pomiędzy rozwiązaniem drugiej Umowy na czas określony w rozumieniu art. 25(1) w brzmieniu dotychczasowym nie minął miesiąc.

Art. 14 ust. 6
Przepisu ust. 4 nie stosuje się do umów o pracę zawartych na czas określony przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli rozwiązanie takiej umowy przypada po upływie 33 miesięcy od tego dnia i stosunek pracy pracownika podlega szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę w okresie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do dnia upływu okresu 33 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy; w takim przypadku umowa rozwiązuje się z upływem okresu, na jaki została zawarta.
Przepis powyższy wprowadza wyjątek od stosowania zasady „3 i 33” do umów na czas określony zawartych przed wejściem w życie ustawy i dotyczy wyłącznie pracowników podlegających szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Chodzi o takie Umowy, które zostaną zawarte przed wejściem w życie ustawy i czas ich trwania został określony na dłuższy niż okres 33 miesięcy po 22 lutego 2016 r., a pracownik podlega ochronie, np. przedemerytalnej. Co ważne przepis ten wprowadza wyjątek zarówno od maksymalnego łącznego okresu zatrudnienia na podstawie umowy na czas określony, jak i maksymalnego limitu umów wprowadzonego znowelizowaną ustawą, ale przepis nie przewiduje, aby w takim przypadku stosować przepisy dotychczasowe dotyczące limitu następujących po sobie umów.

Przykład nr 8:
Strony zawarły umowę na czas określony w dniu 1 grudnia 2015 r. na okres 4 lat, z możliwością jej wcześniejszego rozwiązania za dwutygodniowym okresem wypowiedzenia. Od dnia 1 kwietnia 2016 r. pracownik znajduje się okresie ochronnym w związku z wiekiem przedemerytalnym. W związku z ochroną przedemerytalną umowa z tym pracownikiem nie będzie mogła być wypowiedziana przez pracodawcę, ale na podstawie przepisu przejściowego (art. 14 ust. 6 ustawy nowelizującej) ulegnie rozwiązaniu w dniu 30 listopada 2019 r., ponieważ w tym przypadku nie ma zastosowania limit 33 miesięcy. Dodatkowo umowa taka nie będzie uznawana ani za pierwszą, ani za drugą umowę w rozumieniu znowelizowanego art. 25(1). Strony mogą zawrzeć kolejną umowę i dopiero do niej znajdzie zastosowanie zasada „3 i 33”.

Art. 15
1. Strony trwających w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy umów o pracę na czas określony zawartych w celu określonym w art. 25(1) § 4 pkt 1-3 lub w przypadku, o którym mowa w art. 25(1) § 4 pkt 4 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy uzupełnią te umowy o informacje, o których mowa w art. 29 § 11 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
2. W przypadku umowy o pracę na czas określony, zawartej w przypadku, o którym mowa w art. 25(1)§ 4 pkt 4 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, trwającej w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, pracodawca zawiadamia właściwego okręgowego inspektora pracy, w formie pisemnej lub elektronicznej, o takiej umowie, wraz ze wskazaniem przyczyn jej zawarcia, w terminie 5 dni roboczych od dnia uzupełnienia umowy o pracę o informacje o przyczynach zawarcia tej umowy.

W celu dostosowania do nowych przepisów umów na czas określony trwających w dniu wejścia w życie nowelizacji (22.02.2016 r.), a zawartych w celu lub okolicznościach, o których mowa w art. 25(1) §4 w nowym brzmieniu, zgodnie z nowelizacją strony uzupełnią te umowy o informacje o obiektywnych przyczynach uzasadniających zawarcie takiej Umowy. Z kolei w przypadku trwających umów na czas określony, w których pracodawca wskazuje na występowanie obiektywnych przyczyn uzasadniających zawarcie takiej Umowy, które występują po jego stronie, pracodawca dodatkowo będzie musiał zawiadomić okręgowego inspektora pracy o takiej umowie, w terminie 5 dni roboczych od dnia uzupełnienia Umowy o informacje o przyczynach jej zawarcia, uzasadniających przekroczenie limitu.

Art. 16
Przy ustalaniu długości okresu wypowiedzenia umów o pracę na czas określony, trwających w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, których wypowiedzenie następuje, począwszy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, nie uwzględnia się okresów zatrudnienia u danego pracodawcy, przypadających przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

Zgodnie z tym przepisem w odniesieniu do umów na czas określony trwających w dniu wejścia w życie nowelizacji, które będą wypowiadane po tym dniu (tj. 22 lutego 2016 r.), obliczając okres wypowiedzenia nie uwzględnia się w okresie zatrudnienia u danego pracodawcy okresów zatrudnienia sprzed 22 lutego 2016 r.

Przykład nr 9:
Strony zawarły 1 lipca 2015 r. umowę na czas określony 5 lat, z możliwością jej wcześniejszego rozwiązania z zachowaniem dwutygodniowego okresu wypowiedzenia. W dniu 28 grudnia 2016 r. pracodawca składa pracownikowi oświadczenie o wypowiedzeniu Umowy z dnia 1 lipca 2015 r. Okres wypowiedzenia tej umowy wynosi 1 miesiąc, ponieważ okres zatrudnienia u pracodawcy po wejściu w życie nowelizacji wynosi 10 miesięcy.