Accounting News
Zobacz pozostałe wpisy

Określenie jednostki małej zgodnie z Ustawą o rachunkowości

15-12-2015

Rok po wprowadzeniu do ustawy o rachunkowości (Ustawa z dnia 29 września 1994 r. - Dz.U.2013.0.330 z późn. zm., dalej: „ustawa”) pojęcia jednostki mikro ustawodawca poszerzył zakres podmiotów objętych określonymi uproszczeniami w zakresie sporządzania sprawozdań finansowych wprowadzając dnia 23 września 2015 roku do ustawy obok wspomnianej jednostki mikro pojęcie jednostki małej.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o rachunkowości (art. 3 ust. 1c ustawy) jednostkami małymi są:
  1. spółki handlowe (osobowe i kapitałowe, w tym również w organizacji), spółki cywilne (jeżeli przynajmniej jeden ze wspólników nie jest osobą fizyczną), inne osoby prawne, dodatkowo: osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie - jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 1.200.000 euro, a także oddziały przedsiębiorców zagranicznych w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej - jeżeli jednostki te w roku obrotowym, za który sporządzają sprawozdanie finansowe, oraz w roku poprzedzającym ten rok obrotowy, a w przypadku jednostek rozpoczynających działalność albo prowadzenie ksiąg rachunkowych w sposób określony ustawą – w roku obrotowym, w którym rozpoczęły działalność albo prowadzenie ksiąg rachunkowych w sposób określony ustawą, nie przekroczyły co najmniej dwóch z następujących trzech wielkości:
    a. 17.000.000 zł – w przypadku sumy aktywów bilansu na koniec roku obrotowego,
    b. 34.000.000 zł – w przypadku przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy,
    c. 50 osób – w przypadku średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty,

  2. osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, które stosują zasady rachunkowości określone ustawą pomimo niespełnienia warunków obligujących do prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Ustawa - podobnie jak w przypadku jednostek mikro, zezwala, by za jednostki małe uznane mogły być również wymienione wyżej jednostki, dla których spełnione zostały łącznie poniższe warunki:
  * za poprzedni rok obrotowy sporządziły sprawozdanie finansowe z zastosowaniem uproszczeń przewidzianych dla jednostek małych oraz
  * w roku obrotowym, za który sporządzają sprawozdanie finansowe, albo w roku poprzedzającym ten rok obrotowy przekroczyły dwie z wymienionych w punkcie 1 wielkości.

I tak jak w przypadku jednostek mikro, tak również w przypadku jednostek małych – uzyskanie takiego statusu i w następstwie stosowanie uproszczeń w odniesieniu do sprawozdań finansowych jest prawem a nie obowiązkiem jednostki. Dany podmiot może więc skorzystać z przewidzianych ustawowo uproszczeń, lecz nie musi. Warunkiem koniecznym do sporządzania sprawozdań finansowych z zastosowaniem uproszczeń przewidzianych ustawą dla jednostek małych, poza opisanymi powyżej, jest również podjęcie odpowiedniej decyzji przez organ zatwierdzający.
Zakres uproszczeń przewidzianych ustawą dla jednostek małych, choć nie tak obszerny, jak w przypadku jednostek mikro, jest nadal istotny w porównaniu do pozostałych jednostek. Zakres informacji wykazywanych przez jednostki małe w sprawozdaniu finansowym został przedstawiony w załączniku nr 5 do ustawy o rachunkowości. Zarówno bilans, jak i rachunek zysków i strat mają dość ograniczony zakres informacji wymagających ujawnieniu. Zakres informacji dodatkowej sporządzanej w formie uproszczonej przez jednostki małe zawarty został również w załączniku nr 5 do ustawy. Jednostka mała, która nie sporządza uproszczonej informacji dodatkowej, sporządza informację dodatkową w zakresie nie mniejszym niż określony w załączniku nr 5 do ustawy. Podobnie jak jednostki mikro, jednostki małe mogą nie sporządzać zestawienia zmian w kapitale i rachunku przepływów pieniężnych, a także – w przypadku zawarcia w informacji dodatkowej informacji dotyczących nabycia udziałów (akcji) własnych – sprawozdania z działalności (jeśli taki obowiązek nakłada ustawa). Ponadto jednostki małe mogą odstąpić od tworzenia aktywa i rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego, mogą stosować zasady podatkowe przy klasyfikacji umów leasingu dla celów bilansowych oraz mają możliwość odstąpienia od stosowania rozporządzenia Ministra Finansów z 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (Dz.U.2001.149.1674).

Ustawa zawiera katalog podmiotów wykluczonych z możliwości uzyskania statusu jednostek małych i jest on identyczny jak dla jednostek mikro. W rozumieniu ustawy jednostkami małymi ani mikro nie mogą więc być:
  1. jednostki organizacyjne działające na podstawie Prawa bankowego, przepisów o obrocie papierami wartościowymi, przepisów o funduszach inwestycyjnych, przepisów o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, przepisów o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych lub przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, bez względu na wielkość przychodów,
  2. jednostki zamierzające ubiegać się albo ubiegające się o zezwolenie na wykonywanie działalności na podstawie przepisów, o których mowa w punkcie powyżej,
  3. emitenci papierów wartościowych dopuszczonych, emitenci zamierzający ubiegać się lub ubiegający się o ich dopuszczenie do obrotu na jednym z rynków regulowanych Europejskiego Obszaru Gospodarczego,
  4. emitenci papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu w alternatywnym systemie obrotu,
  5. krajowe instytucje płatnicze,
  6. instytucje pieniądza elektronicznego,
  7. jednostki sektora finansów publicznych.