Newsletter BPO News
Zobacz pozostałe wpisy

Należyta staranność w podatku od towarów i usług

13-09-2017

Ogólna zasada zawarta w art. 86 ustawy o VAT mówi, że zarejestrowanemu, czynnemu podatnikowi podatku od towarów i usług przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zakresie, w jakim nabyte towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Przypadki, w których podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, określone zostały w art. 88 ust. 1 do ust. 3a ustawy o VAT. Problem pojawia się w przypadku transakcji z kontrahentem, który nie jest podatnikiem CAT-czynnym.

Aktualne orzecznictwo podatkowe wskazuje, że sam fakt, iż podatnik prowadzi współpracę gospodarczą z kontrahentem niezarejestrowanym dla celów podatku VAT nie jest równoznaczny z oszustwem podatkowym czy nadużyciem prawa, wykluczającym prawo do odliczenia kwot podatku naliczonego, jeżeli w ramach tej współpracy realizowane są rzeczywiście czynności opodatkowane, a podatnik działał w dobrej wierze i dochował należytej staranności.

W ostatnim czasie Ministerstwo Finansów przeprowadziło konsultacje podatkowe w sprawie ustalenia listy przesłanek świadczących o dochowaniu należytej staranności w transakcjach krajowych. Resort finansów zadecyduje, w jakiej formie zostaną wydane te wytyczne. Może to być interpretacja ogólna, objaśnienie podatkowe, zapisy ustawowe. Może to być także lista w ramach kodeksu dobrych praktyk. Ta ostatnia propozycja ma największe szanse, bo jak twierdzi Ministerstwo, interpretacje lub objaśnienia mogliby wykorzystywać oszuści (mają one bowiem moc wiążącą).

Niezależnie od finalnego dokumentu, na który trzeba jeszcze poczekać,  Ministerstwo Finansów opublikowało wyniki konsultacji z organizacjami biznesowymi publikując ich propozycje.

Wśród tych propozycji znajdują się m. in.:

- weryfikacja kontrahenta w rejestrach (CEiDG, KRS, REGON, VIES);

- sprawdzenie na Portalu Podatkowym, czy kontrahent ma status podatnik VAT czynny lub uzyskanie kopii potwierdzenia zarejestrowania w urzędzie skarbowym (złożone VAT-R lub potwierdzenie organu);

– weryfikacja (w dostępnych bazach komercyjnych), czy kontrahent nie ma długów;

– pozyskanie potwierdzenia złożenia JPK_VAT (UPO) czy wręcz samych numerów referencyjnych;

– zobowiązanie kontrahenta do niezwłocznego przesłania powiadomienia o zmianie statusu podatnika VAT czy też utracie koncesji bądź licencji na wykonywanie działalności;

– w przypadku branż firm obracających towarami wrażliwymi (paliwo, wyroby stalowe, sprzęt IT): sprawdzenie, czy kontrahent skorzystał z możliwości złożenia kaucji gwarancyjnej (podnosi to jego wiarygodność); uzyskanie dokumentu potwierdzającego, że kontrahent posiada tytuł prawny do nieruchomości, w której prowadzi działalność gospodarczą;

- sprawdzenie, czy transakcje zawierane są przez osoby umocowane;

– uzyskanie informacji, czy transakcja dotyczy profilu działalności kontrahenta (np. porównanie z Polską Klasyfikacją Działalności);

– sprawdzenie, czy kapitał zakładowy kontrahenta nie jest zbyt niski;

– weryfikacja adekwatności warunków umowy do praktyk przyjętych w danej branży, np. czy termin płatności odbiega od przyjmowanego w transakcjach tego rodzaju, czy występuje nietypowa forma płatności;

– zawieranie umów w formie pisemnej;

– uzyskanie aktualnego zaświadczenia z urzędu skarbowego o niezaleganiu w płatności podatków, ZUS (uzyskiwanie takiego zaświadczenia przed rozpoczęciem współpracy oraz okresowo (np. raz na rok) w trakcie trwania współpracy;

– wdrożenie procedur ostrożnościowych dotyczących transakcji z kontrahentami w zakresie wymogów formalnych: zbieranie dokumentów potwierdzających wywóz z magazynu towarów, listy przewozowe z pełnymi podpisami i datami (konieczne powinno być też udokumentowanie szkoleń pracowników w zakresie należytej staranności);

– rozliczenia transakcji za pośrednictwem rachunku bankowego lub z wykorzystaniem karty płatniczej (bezgotówkowo);

– systematyczna weryfikacja na Portalu Podatkowym MF, czy dostawca jest czynnym podatnikiem VAT – wskazane gromadzenie wydruków potwierdzeń (lub np. raportów zbiorczych z dokonanej weryfikacji przeprowadzonej przy wykorzystaniu zautomatyzowanych rozwiązań);

- weryfikacja zgodności towaru z zamówieniem.

Inne pomysły są nieco bardziej kontrowersyjne. Niektóre organizacje branżowe chcą np. sprawdzać numery seryjne kupowanych towarów, pozyskiwać kopie deklaracji od kontrahenta, a nawet oświadczenia o tym, że oferowane produkty nie mają związku z działalnością przestępczą. Ministerstwo Finansów podkreśla jednak, że jest to tylko przykładowa przesłanka należytej staranności. Należy więc przypuszczać, że finalna lista pozostanie otwartym katalogiem przesłanek oraz, że do udowodnienia dochowania należytej staranności wystarczające będzie spełnienie niektórych (nie wszystkich) warunków.

Organy podatkowe w ramach weryfikacji jednolitych plików kontrolnych często powiadamiają o transakcjach z kontrahentami niebędącymi (z różnych powodów) podatnikami VAT-czynnymi.  Stosowanie wyżej wymienionych rozwiązań świadczyć będzie na korzyść podatnika udowadniając jego dobrą wiarę i zachowanie należytej staranności co finalnie potwierdzi prawo do odliczenia podatku naliczonego. 

 

Źródło:

Artykuł na Sejm Online

Artykuł na Gazeta Prawna Online

 

Autorzy: Piotr Adamski, Anna Ganczarska